Địa đạo Kỳ Anh (xã Tam Thăng, Thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam) là một trong ba địa đạo lớn nhất Việt Nam (sau địa đạo Củ Chi và Vĩnh Mốc). Di tích lịch sử cấp quốc gia này là “địa chỉ đỏ” du lịch về nguồn tìm hiểu biểu tượng lịch sử thể hiện ý chí và tinh thần sáng tạo vì độc lập tự do của Đảng bộ, quân và dân địa phương.

Xã Kỳ Anh (nay là xã Tam Thăng) cách trung tâm thành phố Tam Kỳ (Quảng Nam) khoảng 7km về hướng đông bắc, gần quốc lộ 1A. Địa đạo Kỳ Anh được ví như địa đạo của lòng dân, một thành đồng lũy thép đã góp phần đấu tranh thắng lợi giải phóng miền Nam là mốc son chói lọi trang sử vàng Quảng Nam “Trung dũng kiên cường đi đầu diệt Mỹ”.

Đình Thạch Tân – điểm bắt đầu của địa đạo Kỳ Anh

Địa đạo Kỳ Anh bắt đầu đào từ 5/1965 và hoàn thành vào năm 1967. Tổng chiều dài địa đạo khoảng 32km, chiều rộng từ 0.5 đến 0.8 mét, chiều cao khoảng 0.8-1 mét, chiều dài địa đạo tùy theo địa thế mỗi thôn (trong lòng địa đạo có nơi rất hẹp đề phòng khi địch phát hiện miệng địa đạo, dùng hơi cay hay lựu đạn ném xuống, ta dễ dàng bịt ngăn gian còn lại để thoát tránh thương vong). Địa đạo còn có hầm cứu thương, hầm tác chiến, hầm chỉ huy, hầm lương thực, thực phẩm,… với sức chứa 1.500 người.

Miệng hầm chỉ huy

Địa đạo có hình dạng ô bàn cờ, quanh co uốn khúc nhiều ngõ ngách, chạy dài men theo các lùm cây, nhiều đoạn được đào xuyên qua nền nhà dân, qua giếng nước, gian bếp trải khắp thôn xóm trong toàn xã. Dụng cụ đào được người dân sử dụng hầu hết đều gắn liền với cuộc sống như cuốc, xẻng ngắn cán, xà beng và mủng, thúng, trạt để đem đất đổ đi nơi khác. Vì là nơi gần sát với tai mắt địch nên việc tiến hành vào ban đêm và bí mật, khẩn trương. Đất đào dưới hầm được đem đắp vào những hầm trú ẩn bom đạn của dân, nền nhà mới, đắp bờ ruộng hoặc đổ ra sông đầm tránh sự phát hiện của địch.

Miệng hầm nằm trong nhà dân, gian bếp, chuồng bò, đình, bụi tre, giếng nước, gốc cây và được ngụy trang cẩn thận.

Hầm Cây Rơm.

Quanh làng nhân dân trồng tre dày đặt kết hợp thành một trận địa chông mìn trong khu vực chiến đấu và một hệ thống kênh mương dẫn nước quanh làng, tạo thành trận địa làng chiến đấu khá kín cho việc ẩn nấp và đánh địch của quân dân Kỳ Anh.

Địa đạo Kỳ Anh là nơi tổ chức sơ cấp cứu thương binh, nơi tiếp tế lương thực cho lực lượng vũ trang quân khu, tỉnh đội góp phần lập nhiều chiến công hiển hách oai hùng trong kháng chiến chống Mỹ

Cây rõi cổ thụ 

Năm 1994, xã Tam Thăng tự hào được nhà nước ta phong danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 1997 di tích địa đạo Kỳ Anh được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia.

Địa đạo Kỳ Anh nói riêng, làng chiến đấu Kỳ Anh nói chung là một trong những biểu tượng tiêu biểu của thế trận chiến tranh nhân dân của Đảng ta. Đây còn là nơi cho các thế hệ sau học hỏi về sự linh hoạt, sáng tạo, dũng cảm và gan dạ của các thế hệ đi trước có quyền tự hào về những giá trị to lớn mà thế hệ đi trước để lại cho con cháu, là niềm tự hào của thế hệ mai sau.

Mỗi tháng địa đạo đón tiếp rất nhiều lượt khách đến tham quan, tìm hiểu, nhất là các đoàn học sinh. Ông Huỳnh Kim Ta, Trưởng thôn Thạch Tân, chia sẻ: “Rất nhiều đoàn học sinh về đây tìm hiểu, tham quan, nghe kể về di tích, những chiến tích hào hùng của quân dân Kỳ Anh. Đây được xem là địa chỉ đỏ để các cháu tìm về tìm hiểu, thêm tự hào với truyền thống cách mạng của dân tộc ta. Bên cạnh đó, du khách nước ngoài cũng tìm về đây để tham quan và tìm hiểu khá đông, họ được biết về Kỳ Anh thông qua sách báo, bản đồ,.. nên rất thích thú khi đến thăm”.

Đến với địa đạo Kỳ Anh, bạn còn được trải nghiệm khung cảnh làng quê còn nguyên vẹn với  những hàng tre xanh ngắt, đường làng quanh co, người dân hiền hậu chất phác. Bên cạnh đó, bạn có cơ hội biết thêm về nghề dệt chiếu, đan lát truyền thống của người dân địa phương.

Nguồn tin: tổng hợp

Xem thêm: Bản đồ du lịch Tam Kỳ

Xem thêm: Làng nghệ thuật cộng đồng Tam Thanh